Sint-Alexius-en-Catharina
Nonnenstraat 28
2800 Mechelen
Kerk Begijnhofkerk | XVII | Barok | Katholieke Kerk
Kaart
Openingsuren
01 april - 31 oktober
ma -
di 13.00 - 17.00
woe 13.00 - 17.00
do 13.00 - 17.00
vr 13.00 - 17.00
za 13.00 - 17.00
zo 13.00 - 17.00
01 november - 31 maart
ma -
di 13.00 - 16.00
woe 13.00 - 16.00
do 13.00 - 16.00
vr 13.00 - 16.00
za 13.00 - 16.00
zo 13.00 - 16.00
Geleide bezoeken
+32 15 29 76 57 - groepen@mechelen.be
Kerkdiensten
Beschrijving
De Sint-Alexius-en-Catharinakerk, zoals de officiële benaming van deze Begijnhofkerk luidt, steekt haar vrouwelijke charme niet onder stoelen of banken.
De begijnengemeenschap in Mechelen werd gevormd in de 13de eeuw. In de loop van de 16de eeuw zocht de gemeenschap de veiligheid van de stadsmuren op en vestigden zij zich op het huidige terrein. De zeventiende-eeuwse Begijnhofkerk heeft een schitterende barokke voorgevel, gebaseerd op Italiaans model. Omdat de Mechelse begijnen in die tijd vrij kapitaalkrachtig waren, konden ze voor de bouw en decoratie van de kerk terugvallen op architecten, beeldhouwers en schilders met enige allure. De plannen worden getekend door de jezuïet Pieter Huyssens, maar de uitvoering ligt in handen van Brusselaar Jacques Francart, hofarchitect van de aartshertogen Albrecht en Isabella. De binnendecoratie werd mee verzorgd door de jonge Mechelaar Lucas Faydherbe.
De Begijnhofkerk bezit een van de rijkst aangeklede barokke interieurs wat sprekend is voor de prestige van het begijnhof. Zo zijn er heel wat 17de-eeuwse schilderijen te bewonderen van bekende Zuid-Nederlandse schilders zoals Jan Cossiers, Theodor Boeyermans en Gaspar de Crayer.
De Sint-Alexius-en-Catharinakerk wordt samen met de andere 7 historische kerken in Mechelen ontsloten door Torens aan de Dijle vzw in samenwerking met de stad Mechelen.
Foto's
Merkwaardige elementen
OLV van Smarten
Het Mariabeeldje is gesneden uit hout van de eik waarin ooit het mirakelbeeld van Scherpenheuvel stond. Maker: Antoon Faydherbe. In 1604 kregen Mechelse houtsnijders het exclusieve privilege, maar stukjes eik waren al verspreid en tot beeldjes verwerkt, sommige zelf mirakelbeelden. Zo groeide de cultus. Het beeldje staat in een eikenboom, met biddende genezen mensen en de bedevaartkerk van Scherpenheuvel op de achtergrond.
Ivoren Christusbeeld
De beeldhouwer Hieronymus Duquesnoy (1602-1654), bewonderd door Rubens en succesvol in Italië, geldt als de grootste naam van de kerk. Zijn meesterwerk Christus aan het kruis (kopie aanwezig, origineel in de kerkschat) is uit hout en ivoor vervaardigd. De verticaal geheven armen zijn geen teken van jansenisme, maar een technische noodzaak door het gebruik van één stuk ivoor.
De begijnengemeenschap in Mechelen
In de 13e eeuw ontstond het Mechelse begijnhof. Begijnen legden tijdelijke geloften af en leefden samen in afzondering. Rijkere vrouwen bewoonden eigen huizen, armere conventen. Rond 1650, na voltooiing van hun kerk, bestelden ze schilderijen bij Zuid-Nederlandse kunstenaars, vaak in de stijl van Rubens en Van Dyck. De collectie van circa vijftig 17e-eeuwse werken bleef vrijwel volledig bewaard.
Hemelvaart van Christus
Gaspar De Crayer (1584-1669) is een van de meer bekende schilders. Zijn Hemelvaart van Christus was geen bestelling van de begijnen. Het werk is, zoals meer schilderijen aan de westwand, afkomstig uit de norbertijnerabdij van Grimbergen. Het werd na de opheffing van de abdij in de Franse tijd aangekocht.
Het hoofdaltaar
Het hoofdaltaar bevat twee schilderijen uit 1672, maar we zien er maar een. Dat komt omdat de doeken ruggelings tegen elkaar zijn geplaatst en om hun lengteas kunnen draaien. Vanaf 15 augustus is ‘De Tenhemelopneming van Maria’ te zien, een barok werk van de Mechelaar Lucas II Franchoys (1616-1681). Vanaf eind november zien we een werk van de Antwerpse schilder Theodoor Boeyermans (1620-1678), ‘De geestelijke trouw van de heilige Catharina’. De schilder beeldde ook de tweede patroonheilige, Alexius, af.
Het altaar van Damianus
In de Begijnhofkerk rust in een reliekschrijn Jacobus Damianus, aartsbisschop van Antiochië. Rond hem ontstond een bijzondere verering. Zijn verhaal is verbonden met Ursula, Britse koningsdochter die enkel wilde trouwen na bekering van haar verloofde en een pelgrimstocht naar Rome. Op de terugweg werden Ursula en haar maagden bij Keulen door Hunnen gevangen, gemarteld en met pijlen gedood. Damianus noteerde hun namen en werd zelf omgebracht.
