Sint-Martinus
Onkerzelestraat
9500 Onkerzele (Geraardsbergen)
Kerk | 1847 | Neogotisch | Katholieke Kerk
Kaart
Openingsuren
01 januari - 31 december
ma 10.00 - 17.00
di 10.00 - 17.00
woe 10.00 - 17.00
do 10.00 - 17.00
vr 10.00 - 17.00
za 10.00 - 17.00
zo 10.00 - 17.00
Tot eind 2027 gesloten voor een volledige restauratie van het interieur en de inrichting van een fietsmuseum.
Kerkdiensten
Beschrijving
Gelegen op een heuvelrug biedt de hoogstgelegen kerk van Oost Vlaanderen een prachtig uitzicht op het golvende landschap van de Bosberg en de uitgestrekte Dendervallei. Kerk, kerkhof, de kapel van O.L.V. van 7 Smarten en de grot vormen een geliefde plek voor wandelaars, toeristen, bedevaarders en gelovigen.
De eerste kerk van Onkerzele, vermeld in de 12de eeuw, stond op de hoek van de Kampstraat en de Onkerzelestraat, waar later een grot en kapel kwamen. In 1776 verkeerde ze in zo’n slechte staat dat men besloot een nieuwe kerk op de heuvelrug te bouwen. Door de Franse Revolutie liep dit vertraging op; de eerste spadesteek volgde pas in 1846 en de voltooiing in 1847.
De nieuwe neogotische kerk hergebruikte veel materiaal van haar voorganger en werd ingewijd op 4 juli 1853. In 2006 kwamen stabiliteitsproblemen en constructiefouten aan het licht, wat leidde tot een grondige buitenrestauratie tussen 2013 en 2016.
Binnen bewondert men nog talrijke elementen van de oude kerk, waaronder twee barokke zijaltaren uit 1694. Topstukken zijn het laatgotische triomfkruis uit de 16de eeuw en drie Sint Martinusbeelden, waarvan het oudste uit de 17de eeuw dateert.
De binnenrestauratie is bezig en een deel van de kerk krijgt een nevenbestemming als “fietskerk”, de tweede van het land. De ligging tussen de Muur van Geraardsbergen en de Bosberg, iconen van de Ronde van Vlaanderen, maakt deze keuze vanzelfsprekend. Binnenkort kan men in en rond de kerk genieten van een recreatieve fietsbeleving.
Foto's
Media
Merkwaardige elementen
Hoofdaltaar
Het neogotische hoofdaltaar van Frans Delestré werd in 1878 geplaatst. Oorspronkelijk stond in de middennis een klein houten Christusbeeld op een oranjepolychroom voetstuk, een 18 cm hoog werkje van Gustave Merckaert naar een 15de eeuws voorbeeld. Beeldje, voetstuk en kruisje doken in 2009 2010 op; het beeld hopen we te herstellen. Nu staat er een houten OLV van Smarten (voor 1700), geflankeerd door de vier evangelisten.
Drie Sint Martinusbeelden
Het oudste polychrome houten ruiterbeeld van Sint Martinus (85 cm) dateert uit 1621; enkele delen, zoals de helm, zijn van ijzer. Het staat op de preekstoel. In 1857 werd een groot gepolychromeerd houten beeld aangekocht, nu tegen de rechterzijmuur. Het kleinere ruiterbeeld uit het midden van de 19de eeuw, eveneens met ijzeren elementen, is 47 cm hoog en kreeg een vaste plaats boven de ingang van de bijsacristie.
Jezus aan het kruis
Uit de oude kerk is er nog een mooi, gotish, gepolychromeerd, houten kruisbeeld uit de 16de eeuw bewaard gebleven. Dit kruisbeeld is versierd met krulkoolbladeren. De vier armen eindigen in een vierpas, waarin de evangelistensymbolen afgebeeld zijn. Dit waardevol kunstwerk hangt nu boven het huidige altaar.
Preekstoel
De preekstoel van 1740, uit de oude kerk, is niet mee overgebracht naar de huidige kerk. In 1857 werd een nieuwe preekstoel aangekocht. Deze is van de hand van schrijnwerker Leothier (Geraardsbergen).Deze preekstoel had 2 trappen en een hemel. Op de kuip is er een voorstelling van Mozes met de Tafel der Wet afgebeeld (de 2 stenen tafelen waarop de 10 geboden staan).
Orgel
Het neogotische orgel werd in 1854 gebouwd door Leonard Lovaert uit Gent. De frontpijpen werden in 1974 gerestaureerd door Ghislain Potvlieghe; de definitieve restauratie startte in 1994 bij Dierik Potvlieghe. De plechtige inwijding volgde op 8 september 1996, samen met de zegening van de klokken Maria en Theresia. Opmerkelijk zijn de houten registertrekkers met koperen knop. Kenners prijzen vooral de bijzonder mooie cornetklank.
Klokken
De grote Sint Martinusklok (1.100 kg) werd in 1861 aangekocht. Onder pastoor Alain Babylon kwamen op 8 september 1996 twee kleinere klokken erbij, gegoten op 7 mei 1996 in Asten: de Mariaklok (250 kg), versierd met acanthusbladeren en verwijzend naar de Broederschap van OLV van Zeven Weeën, en de Sint Theresiaklok (350 kg), met spelende kinderen als verwijzing naar het Sint Catharinacollege en de K.S.A.
